Wat bestaat er al?

Commercieel buurtnetwerk uit Silicon Valley, op 16 februari 2016 in Nederland gelanceerd — het eerste land buiten de VS.

Waarschijnlijk het grootste feitelijke bereik in Amsterdamse buurten, zonder publieke verantwoording, zonder dataportabiliteit en zonder lokale zeggenschap. Het is de nulmeting waartegen elk publiek alternatief zich moet verhouden.

Gebruik meten: Geen openbare telling mogelijk: inhoud zit achter een adresverificatie. App-storebeoordelingen per land en de eigen persclaims zijn de enige losse indicatoren; een gemeentelijke steekproef onder bewoners meet dit betrouwbaarder dan het platform zelf.

Buurtnetwerk uit Gent, opgericht in 2014, dat naar eigen opgave met meer dan honderd lokale overheden in België en Nederland werkt.

Het model waarin een gemeente buurtinfrastructuur inkoopt als dienst. Precies de keuze waar Amsterdam voor staat — en het is nuttig te weten of Amsterdamse stadsdelen hier al mee werken.

Gebruik meten: Contracten met gemeenten zijn openbaar of opvraagbaar; vraag per contract het aantal geactiveerde buurten en huishoudens op. Dat is een harder getal dan de landelijke totalen die het bedrijf publiceert.

In 2013 gelanceerd door Eric Hendriks en Hanneke van Stokkom, in 2015 ondergebracht in een bv en gepositioneerd als sociale onderneming uit Nijmegen; draait platformen voor tientallen gemeenten onder eigen buurtnamen.

De andere Nederlandse niet-commerciële aanbieder naast Gebiedonline, met een uitdrukkelijke rol voor lokale 'buurtverbinders'. Vergelijking van die twee modellen zegt meer over wat werkt dan een lijst functies.

Gebruik meten: De ledensites zijn publiek: pas dezelfde cadanstelling toe als bij Hallo IJburg, per aangesloten buurt.

Open-source samenwerkingsplatform van en voor de Nederlandse overheid, opgericht in 2010 en sinds januari 2011 open voor gebruikers; gebouwd op Elgg en gegroeid naar honderden organisaties.

Het bestaande Nederlandse precedent voor publiek gefinancierde, gedeelde, open-source infrastructuur — inclusief vijftien jaar aan lessen over beheer en financiering die niemand opnieuw hoeft te leren.

Gebruik meten: Beheerorganisatie publiceert jaarcijfers en is een overheidsorganisatie: gewoon vragen. Vraag vooral naar de verhouding tussen geregistreerde en maandelijks actieve accounts.

Kennisplatform over onderzoek en innovatie in Amsterdam en de metropoolregio, beheerd door het Chief Science Office van de gemeente, gevuld door gemeente, universiteiten en hogescholen. Lanceerjaar te bevestigen — vermoedelijk rond 2020.

De gemeente draait dus al een civic-kennislaag, naast Wij Amsterdam. Twee gemeentelijke platformen die elkaar niet kennen is precies het patroon dat deze atlas moet blootleggen.

Gebruik meten: Er is een sitemapindex, dus de omvang is te tellen; /api antwoordt met HTTP 400 in plaats van 404, dus er luistert iets zonder publieke documentatie. De hoofdredacteur is de Chief Science Officer van de gemeente — gewoon vragen ligt voor de hand.

Samenwerkingsplatform voor de metropoolregio, in 2009 gestart door Amsterdam Innovation Motor en netbeheerder Alliander, met naar eigen opgave meer dan honderd partners.

Zeventien jaar ervaring met precies de rol die Uitwijken zichzelf toedicht: verbinden zonder eigenaar te zijn. Waarom dat daar wel of niet werkte is bruikbaarder dan welk feature-overzicht ook.

Gebruik meten: Publieke updates, projecten en partnerlijst zijn met datum te tellen; de organisatie zelf kan zeggen hoeveel partners daadwerkelijk bijdragen.

Open-source participatiesoftware, in 2015 ontwikkeld door de gemeente Madrid voor decide.madrid.es en later ondergebracht in een stichting.

De tweede grote referentie naast Decidim, met een ander governance-verhaal: van gemeentelijk project naar stichting. Relevant voor de vraag wat er met OpenStad zou moeten gebeuren.

Gebruik meten: Instanties publiceren doorgaans stemaantallen per traject; gebruik het als ijkpunt voor opkomst, niet als Amsterdamse maat.

Commercieel participatieplatform, in 2015 in Brussel opgericht als CitizenLab en inmiddels hernoemd naar Go Vocal; verkocht aan lokale overheden.

Dit is wat gemeenten in de praktijk aanbesteden als er geen open alternatief klaarligt. Het hoort in de vergelijking, al was het maar om te zien wat een open optie zou moeten evenaren.

Gebruik meten: Aanbestedings- en contractdocumenten van gemeenten zijn opvraagbaar en bevatten meestal bereik- en kostenafspraken.

Commercieel buurtplatform uit 2013, in een landelijke vergelijking van 2018 actief in dertien buurten. Huidige status onbekend.

Een platform dat mogelijk niet meer bestaat is even leerzaam als een dat groeit: wat er gebeurt met de inhoud en de community als een aanbieder stopt, is een governance-vraag, geen technische.

Gebruik meten: Eerst bestaan vaststellen via de Wayback Machine en het Handelsregister; pas daarna tellen.

Bewonersinitiatief uit 2012, live sinds 2014, gericht op onderlinge hulp en gezelligheid in de buurt. Huidige status onbekend.

Het bewonersinitiatief zonder gemeente en zonder bedrijf erachter — het model dat het vaakst stilvalt en waarvan het zelden wordt opgeschreven waarom.

Gebruik meten: Zelfde methode: Wayback-snapshots vergelijken op berichtcadans tussen 2015 en nu.

Vier Nederlandse buurtplatformen uit een landelijke vergelijking van negen platformen in 2018, met startjaren tussen 2014 en 2015 waar vermeld. Of ze in 2026 nog draaien is niet gecontroleerd.

Samen laten ze de werkelijke omvang van het veld zien: dit is geen leeg landschap waar iets nieuws in past, maar een druk landschap waarvan de helft mogelijk al is ingeslapen.

Gebruik meten: Eén middag werk: per platform vaststellen of het nog online is, en zo ja de cadanstelling toepassen. Dat alleen al maakt de kaart bruikbaarder dan hij nu is.